Objawy nieprawidłowego zgryzu obejmują nieprawidłowe ustawienie zębów, nieprawidłowy wygląd twarzy, trudności lub dyskomfort podczas żucia lub gryzienia, problemy z mową, oddychanie przez usta oraz problemy ze stawami skroniowo-żuchwowymi (stawy łączące szczękę z czaszką). Aby zdiagnozować, kto i jakiego leczenia ortodontycznego potrzebuje oraz czy powinna mu towarzyszyć ekstrakcja zębów lub interwencja chirurgiczna, konieczne jest określenie wzorca morfogenetycznego pacjenta. Polega to na ocenie problemów z siatką zębów i określeniu miejsca powstawania deformacji. 

Zwykle ortodonta ocenia pacjenta poprzez badanie kliniczne, panoramiczne zdjęcie rentgenowskie całej jamy ustnej, boczne zdjęcie rentgenowskie czaszki, zdjęcia wewnątrzustne i zewnątrzustne oraz gipsowe modele jamy ustnej pacjenta w celu utrwalenia zgryzu. W ortodoncji nie ma ograniczeń wiekowych, jedynie niektóre ruchy ortopedyczne, które mogą być wykonywane tylko u młodych ludzi, najlepiej wykonać przed 14 rokiem życia, np. rozszerzenie podniebienia. 

Problemy i choroby leczone za pomocą ortodoncji 

·         Nieprawidłowe ustawienie zębów: ortodoncja stosowana jest w przypadku znacznego przesunięcia korony zęba w stosunku do jego prawidłowej pozycji. 

·         Źle ustawione siekacze: ortodoncja za pomocą aparatów stałych koryguje kąt górnych, dolnych i obu siekaczy en bloc. szczegóły - zobacz

·         Przedwczesna utrata zębów mlecznych: jak wspomniano powyżej, w przypadku utraty zęba trzonowego konieczne może być założenie "utrzymywacza przestrzeni", aby nowy ząb miał swoje zarezerwowane miejsce. 

·         Przodozgryz: przednie zęby górnego łuku zgryzu przekraczają połowę wysokości zębów dolnych, jest to problem wad zgryzu typu II, który można w pewnym stopniu rozwiązać za pomocą ortodoncji. Gdy zmiana ta jest wynikiem problemów z układem kostnym, powinna być korygowana w dzieciństwie i młodości (ortodoncja interceptywna), ponieważ po osiągnięciu dorosłości aparaty tylko częściowo zmodyfikują położenie szczęki. 

·         Niedorozwój żuchwy lub prognatyzm: dolne zęby wysuwają się nadmiernie do przodu lub górne są ustawione zbyt daleko do tyłu lub dolna szczęka jest wystająca. Można to skorygować za pomocą ekspandera, który jest przymocowany do górnej szczęki, aby ją rozszerzyć i poszerza się wraz ze wzrostem szczęki. Czasami stosuje się maskę twarzową przeciw prognatyzmowi umieszczoną wokół głowy, która wywiera siłę na dolną szczękę w celu jej repozycji, lub osłonę podbródka wokół głowy, która wywiera siłę na podbródek w celu jego repozycji do idealnej pozycji. 

·         Zgryz krzyżowy: ta zmiana, w której jeden lub więcej zębów górnego łuku zębowego znajduje się podczas gryzienia za zębami dolnymi, jest łatwa do skorygowania u dzieci za pomocą ekspandera przymocowanego do podniebienia, który jest stopniowo poszerzany każdego dnia za pomocą klucza, aż do momentu utrwalenia kości. U dorosłych może być konieczne wspomaganie tego leczenia ortodontycznego chirurgią korekcyjną. 

·         Zgryz otwarty: gdy górne i dolne zęby nie zachodzą na siebie i podczas gryzienia powstaje między nimi szczelina, u dzieci można zastosować ekspander jako środek zapobiegawczy; aparat i zamki u młodzieży, ale u dorosłych zwykle stosuje się zabieg chirurgiczny. 

·         Obrócone zęby: ortodoncja uzyskuje ruchy rotacyjne w celu precyzyjnego ustawienia zęba. 

·         Przesunięta linia środkowa: zamki stosuje się zwykle po to, aby linia środkowa zębów górnych zbiegła się z linią środkową zębów dolnych. 

·         Nadmierna przestrzeń między zębami: stałe aparaty ortodontyczne zamykają przestrzenie poprzez przesunięcie całego zęba (korony i korzenia) en bloc. 

·         Stłoczenie zębów: jest to problem bardziej estetyczny, w przypadku którego możliwe jest zastosowanie ortodoncji w celu zmiany położenia zębów lub nadania kształtowi twarzy bardziej normalnego położenia. 

·         Problemy z mową: aparaty ortodontyczne mogą rozwiązać problemy z mową - tj. trudności z prawidłowym wymawianiem niektórych fonemów - spowodowane wypukłością szczęki, zgryzem otwartym, wypchnięciem górnych siekaczy, poziomym przodozgryzem, brakiem górnych stałych zębów trzonowych lub nietypowym połykaniem. 

·         Oddychanie przez usta: płytka przedsionkowa, która uniemożliwia pacjentowi oddychanie przez usta, może być bardzo pomocna w leczeniu ustalonym przez otolaryngologa dla tych przypadków. 

·         Bezdech senny: zdarzają się przypadki, w których zaburzenie to jest wynikiem zmiany zgryzu, gdy rozwój dolnej szczęki nie przebiega prawidłowo, dlatego zastosowanie ortodoncji w celu naprawy zgryzu może pomóc w tym zaburzeniu. 

·         Problemy ze stawami szczękowymi: czasami pomocne może być stosowanie ochraniaczy na zęby lub zgryz, znanych również jako szyny lub aparaty ortopedyczne. Ich skuteczność jest bardzo zróżnicowana wśród pacjentów z zaburzeniami stawów i mięśni skroniowo-żuchwowych, które wpływają na stawy i mięśnie żucia łączące dolną szczękę z czaszką. Objawy obejmują trudności lub dyskomfort podczas gryzienia lub żucia; klikanie lub zgrzytanie podczas otwierania lub zamykania ust; tępy ból twarzy; bóle głowy i uszu; lub tkliwość lub blokadę szczęki. 

Dlaczego nie ma maksymalnego wieku dla ortodoncji? 

Nie ma maksymalnego wieku do noszenia ortodoncji, ponieważ jedynym wymogiem do tego typu leczenia jest posiadanie akceptowalnego stanu zdrowia jamy ustnej. 

Oznacza to, że nie należy mieć poważnych problemów z przyzębiem, a jeśli istnieje choroba - w postaci zapalenia dziąseł lub przyzębia - należy ją leczyć i kontrolować.